Gazete Yazıları

ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK

Başkalarının kolaylıkla yaptığı şey bizi korkutuyor mu? Buna nasıl cesaret edebildikleri sizi hiç düşündürdü mü? Bizim kolaylıkla yaptığımız ve düşündüğümüz bir şey başkasına zor ve imkânsız mı geliyor? Sizin için sonucu belirsiz veya ağır gelecek bir iş için başkalarının nasıl rahat tepki verdiğini şaşırarak mı gözlemliyorsunuz? Böyle bir durumda; sizin, niçin geri durduğunuzu hiç düşündünüz mü? Hatta belki de bilinçli olarak geri duruyor olduğunuzu fark ettiniz mi? İşte tüm bu uzun cümlelerin kısa ifadesi “öğrenilmiş çaresizlik”. Çünkü çocukluk döneminde öğrenirken yalnız değiliz. Bu ekibin ilk üyeleri; ebeveynlerimiz. Süreçte; akrabalar, öğretmenler, arkadaşlar ve pek çok kişi bu ekibe dahil oluyor. Fakat bilinçli birey olarak yol almaya devam ettiğimizde, “-bu durumu değiştirecek olan kim?” diye sorabiliriz.
Bu başlık pek çok bilimsel çalışmaya konu olmuş ve hala da olmaya devam ediyor. Genel tanım; birey mevcut durumdaki zorlanma ve yenilgilerinin her daim devam edebileceği ve sonucun değiştirilemeyeceği inancına sahip. Bu durumda birey; yapamayacağı her şeyi başkasının onun yerine yapmasını bekliyor veya içinde bulunduğu durumun sonucunun, kendiliğinden düzelinceye kadar bekleme halinde oluyor. İşin içine korkularda girince; ortaya, değişikliğe nereden başlayacağımızı bilmediğimiz bir sonuç çıkıyor. Durumun farkına varıp ta düzeltmeye kalkanlarımız ise, çaresizlik durumundan kurtulsa da, acelecilik, donanımsızlık ve neyin bilgi olduğu konusunda sabır gösteremediğinde ilk heyecanla saldırdığı şey ona hayal kırıklığı yaşatarak çaresizliğe daha da yakınlaştırıyor. Yaşanan benzer olaylar ve çaresizlik sonucu bu durum bilincimizde pekişiyor.
Eğer benim gibi “Öğrenilmiş çaresizlik” başlığını merak edip te araştırırsanız; “filler nasıl eğitilir?”, “zıplayan pireler”, “küçük balıkları yiyemeyen köpekbalıkları” ve “Seligman’ın köpek deneyleri (1965)” başlıklı bilgilere rastlayacaksınız. Eğer araştırır da bilgi edinirseniz, sizin “öğrenilmiş çaresizliğinizin” adı ne olur?

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir